Kim: 37 graden is een sociale coöperatie. Koen en ik zijn dus mede-oprichters en aandeelhouders. Naast ons zetelen hierin ook een heel aantal zorgorganisaties en maatwerkbedrijven zoals Bewel, De Wroeter, De Springblank, Huis in de Stad uit Tienen, Assjette, een kleine zorgorganisatie voor mensen met autisme, Intesa en een aantal particuleren. De missie van 37 Graden is om de talenten van mensen in een zorgomgeving of maatwerkbedrijf te activeren. We zijn de warme verbinder tussen de klant en zorginstellingen of maatwerkbedrijven: ‘welk type organisaties kunnen we linken aan de opdracht? 37 graden verwijst dan ook naar de menselijke lichaamstemperatuur, de menselijke warmte. 

Kim: Heel erg. Wat wij vandaag de dag zien, is dat er in de zorginstellingen heel veel kansen liggen die nu beetje onder de radar blijven. Maatwerkbedrijven, daarentegen, hebben vaak zelf een aanbod In de markt, denk maar aan groendienst, textielonderhoud, houtbewerking. Zij zetten in op semi-industriële opdrachten om echt een ploeg aan de gang te zetten, en dit voor een langere duur. Zij zijn gesubsideerd voor extra omkadering, en moeten dus ook wel echt rendement op hun arbeid halen. De mensen binnen maatwerkbedrijven hebben echt en job, en dus ook een loon. Dit is in contrast met mensen uit een zorgomgeving, waar de arbeid eerder een dagbesteding is en de zorgverlening op de eerste plaats blijft te staan. De meesten onder hen hebben een zorguitkering. Dat is dus een heel ander financieel model. In zulke zorgateliers kom je ook de meest uiteenlopende profielen tegen: van personen die geboren zijn met een zware handicap, over mensen met sociale problematieken tot mensen die uit zijn vanwege burn-out. In de zorginstellingen zijn de activiteiten veelal gericht op handwerk en ambachtelijke technieken.

Koen: Het zijn dan ook meer projectmatige opdrachten in deze zorgateliers. De vaste stromen zijn eerder voor de maatwerkbedrijven.

Kim: Vaak is het zo, maar niet uitsluitend. Sint-Gerardus, een school voor kinderen met een motorische (en verstandelijke) beperking bijvoorbeeld heeft ook een kaarsen- en keramiekatelier, dit is in eerste instantie niet commercieel gericht. Wat we zien als we dit wel doen, is dat de oplage, kwaliteit en werkvreugde binnen deze ateliers enorm stijgt. Dit is ook echt waar wij als 37 graden op werken.  

Kim: Een samenwerking of nieuw project kan op verschillende manieren ontstaan: soms vertrekt het vanuit een concrete nood of behoefte aan een product, waarbij een klant naar ons uitreikt en al weet wie de eindconsument al zijn, en welke oplage er nodig is. In dat geval bekijken wij samen met de klant hoe we een productieketen kunnen organiseren om aan die behoefte te voldoen. Soms komt het ook voor dat een organisatie of instelling zelf op zoek is naar mogelijkheden voor tewerkstelling. In zulke gevallen zetten wij bij 37 Graden onze eigen creativiteit in om te onderzoeken welke producten of diensten we kunnen ontwikkelen, afgestemd op de competenties van onze medewerkers en de maatschappelijke context. Voor beide worden soms ontwerpers betrokken.

In mindere mate vertrekken we vanuit louter het verlangen om een product op de markt te brengen, waarvoor er nog niet meteen een eindconsument is. Je kan dan minder op maat werken, je moet een stock aanleggen, waarvan je niet weet of je het verkocht geraakt. Het is een veel logischere werking om pas te starten als we weten wie de eindconsument is.

Koen: We hebben onze eigen productlijn, waarbij we in het proces bij wijze van spreken op zoek waren naar ‘the next big thing’, zo zijn er nog duizenden andere ontwerpers bezig met het ontwerpen van ‘the next big thing’. De kunst is nu om iemand te vinden die zegt ‘Ik wil het hebben, doe er mij maar vijfhonderd’.

Kim: Onze rol, als 37 graden, komt heel erg naar voren in de onderhandeling tussen de klant die een kwalitatief product nodig heeft, en de zorginstellingen. Beide partijen spreken een andere taal. De klant zet het financiële voorop, en de deadlines, voor de zorginstellingen blijft de zorg op de eerste plaats staan en willen ze vooral geen werkdruk. Ze worden van elkaars prioriteiten afgeschrikt en durven ze het engagement niet aan te gaan.

Koen: 37 graden spreekt de taal van beide partijen, en dan lukt het wel. We schermen de deadlines zoveel mogelijk af naar de zorginstellingen toe en kunnen schalen naar meerdere ateliers om de aantallen te halen die de klant vooropstelde. 

Kim: Een groot potentieel van deze zorginstellingen is het feit dat daar nog geen productieketen aanwezig is, en hier dus ook veel marge is om circulaire ideeën te testen. Het moet niet per se moet renderen. Het heeft een andere financiële logica dan een maatwerkbedrijf. Daarnaast zijn zorgateliers op zich al héél circulair. Puur omdat ze de budgetten niet hebben, ze denken als een ‘huismoeder’: ‘Wat hebben we hier nog liggen? Wat kunnen we inzamelen?’ Er zit heel veel organiserend vermogen in zorgateliers. Dit zorgt er aan de andere kant soms ook voor dat de output heel erg ‘knutselig’ blijft, hier komt dan de ontwerper in om met de mogelijkheden van de mensen en omgeving, toch mooie, gewilde producten te maken.  

Kim: Ja, wat wij zien gebeuren is dat er heel veel potentieel is, maar er ontbreekt de blik op schoonheid en commerce. Een ontwerper is een profiel, opgeleid om dit op een lijn te krijgen.

Koen: En de meerwaarde voor de medewerkers ligt dan in de betekenis die de mensen kunnen hebben voor de buitenwereld. Hun creatieve output is niet meer voor op de schouw van mama, papa, tante en nonkel, maar komt echt in de markt. Dat maakt een groot verschil in de waardering van hun werk.  

Kim: Circulair gaat vaak over hergebruik van materialen, een impact maken bij de keuze van grondstoffen. 37 Graden kijkt ook naar de arbeid die onbenut blijft. De arbeid en talenten die bij wijze van spreken op de afvalberg liggen. In de plaats van te zeggen hoe dingen gemaakt moeten worden, gaan we kijken welke talenten er zijn, en recuperen we die.  

Koen: De samenwerking is het belangrijkste, openstaan om dingen te laten geboren worden zonder iets te forceren.

Kim: Ja; vertrekken vanuit het proces, de kunde van de mensen. Vanuit deze inzichten pas naar de ‘tekentafel’ gaan.  

Koen: Dat kan zeker, maar dat is vaak moeilijker omdat er dan in het ontwerp niet per se rekening gehouden is met de context en kunde van de ateliers. Natuurlijk kan het zeker, maar het zal niet snel een copy paste zijn van hoe de productie ervoor uitzag. 

Kim: De begeleider speelt hier een belangrijke rol, wanneer de ontwerper afkomt met een voorstel, kan de begeleider het meteen opdelen in deeltaken: ‘Hoe krijgen we dat in een flow zodat we enerzijds de kwaliteit kunnen bewaken, maar de medewerkers ook in hun talent worden gezet.

Koen: En het beste is natuurlijk dat de ontwerpers in de ateliers komen, dat ze het productieproces zien en eventueel kleine aanpassingen kunnen doorvoeren om het proces te optimaliseren.  

Koen: Dat is heel erg breed hoor.

Kim: Wat wij rond ons zien zijn zowel ateliers waar puur handwerk en –tools worden verwerkt. Hier worden veel dingen gedaan gedaan als plakken, boren, tellen, rijgen... Er zijn veel houtateliers, keramiekateliers, papierverwerkende ateliers, ateliers die zeep maken... Als we dan naar maatwerk gaan, is het echt heel breed: zeefdrukken, boekbinden, lakkerijen, metaalverwerking... 

Koen: Ik zeg altijd ‘alles is mogelijk’, maar we moeten een weg zoeken.  

Koen: Onze focus ligt in de regio rond Hasselt, Limburg, maar eigenlijk zitten we overal. Het contact met de ateliers en hun medewerkers is heel belangrijk, en dan willen we geen uren in de auto zitten om iets te regelen.  

Koen: Echt vanuit de ondernemerskant is dat behoorlijk uniek. Koepelorganisaties van een aantal werkplekken samen vind je wel. Een voorbeeld is PeopleMade in Leuven. Dat is best gelijkaardig aan wat 37 Graden doet. Een van onze freelancers ondersteunt dat daar ook. Nu, zulk initiatief levend houden vraag best veel energie, er moet actief aan gewerkt worden en mag niet blijven hangen in een meeting.

Kim: Naar de werkplekken gaan, en de mensen in de ogen kijken is mijn grootste motivatie. Dan weet je echt waar je het voor doet. De grootste meerwaarde om op met de sociale werkplekken aan de slag te gaan is misschien nog wel het feit dat je commerce en menszijn kan combineren. Je hart meenemen naar je werk, is dat niet het mooiste dat er is?