Ontwerper
Hitch
Tijdens de circulair design module werden Productdesign studenten van LUCA School of Arts Campus C-mine/Genk uitgedaagd om in één namiddag een experiment uit te voeren met Hitch Tools en houtreststromen van Deusjevoo.
Resthout werd rechtstreeks uit de container gevist en met behulp van slimme verbindingsstukken omgezet in prototypes. Dit hands-on experiment toont hoe snel krachtige ontwerpen kunnen ontstaan door creatief om te gaan met restmaterialen en verbindingstechnieken.
In dit interview vertelt Esther Laga, oprichtster van HITCH, over haar parcours en de evolutie van haar project. Ze deelt openhartig de uitdagingen en inzichten die hebben geleid tot het huidige businessmodel, de focus op sociale en circulaire economie en de toekomstplannen voor gedecentraliseerde productie en innovatie. Ben Hagenaars bevraagt haar over de combinatie van artistiek idealisme en ondernemerschap.
We gaan het hebben over HITCH & TransFormMaker. We hebben een aantal vragen voorbereid, maar ik geef graag eerst het woord aan jou, Esther. We willen vanuit jouw perspectief horen wie je bent en wat je doet. Een beetje een 'past, present, future' blik. Vertel iets over je achtergrond en opleidingen, wat je nu doet en hoe je je project in de toekomst ziet evolueren.
Ik ben Esther. Oorspronkelijk studeerde ik rechten, maar dat bleek niks voor mij. Daarna ben ik overgestapt naar interieurvormgeving op het KASK. Ook daar wist ik niet goed wat ik ermee wilde en voelde me niet klaar om te gaan werken. Ik had het gevoel dat mijn ambities elders lagen dan wat we op school leerden; veel gericht op spullen maken voor rijke mensen, terwijl ik andere dingen wilde doen.
Omdat ik al van studierichting veranderd was, koos ik voor een postgraduaat branding en packaging aan Luca School of Arts. Dat was maar een jaar. Maar na een half jaar wist ik al snel dat ook dat mijn ding niet was. Branding was wel interessant, maar de focus lag te veel op packaging voor alledaagse producten. Dat trok me niet zo, misschien door mijn idealisme. Ik vond het te kapitalistisch gericht op consumentengoederen.
In dat semester was er een afstudeeropdracht: een verpakking ontwikkelen voor een zelfgekozen product. Ik wilde er bijna mee stoppen. Ik ben toen met mijn docent gaan praten en we vonden een compromis: mijn verpakking mocht van secundair belang zijn, en ik mocht het product zelf ontwikkelen, zolang het maar verpakbaar was.
Zo ben ik gaan zoeken naar hoe je meubels kunt verpakken. Ik onderzocht veel Japanse verbindingen en mechanismen. Uiteindelijk kwam ik uit bij de verbindingen zelf, in plaats van het plaatmateriaal. Zo is de bal gaan rollen. Ik begon te experimenteren met verschillende verbindingen. Ik heb een jaar lang veel geprototyped in het metaalatelier van LUCA.
Daar kreeg ik zeer lovende feedback van een jury. Toen brak corona uit en had ik plots veel tijd. Mijn vader, die al jaren consultant is voor start-ups, wist dat ik niet goed functioneer onder een baas. Hij zei: "Kijk, je hebt nu tijd, de hele zomer. Ga ermee aan de slag. Je hebt iets gevonden dat je leuk vindt. Als er tegen de zomer interesse is, dan zien we wel wat het geeft." Dus ik ben er drie maanden intensief aan beginnen werken.
Van daaruit is het project sterk geëvolueerd. Ik won budgetten voor duurzame startups. Ik ben er een jaar als student-ondernemer mee aan de slag gegaan. Parallel deed ik de master interieurarchitectuur, maar na een jaar merkte ik dat die niet meer relevant was voor wat ik deed – veel focus op esthetiek zonder maatschappelijke link. Ik was toen al bezig met sociale thema's, mede door mijn vriendenkring. Daarom besloot ik te stoppen met de master toen ik deelnam aan de wedstrijd 'Circuit Circulair' van de Stad Gent.
De wedstrijd was gericht op circulaire initiatieven. Twintig initiatieven werden geselecteerd voor een traject om hun idee uit te werken. Op het einde koos een jury drie winnaars die elk €30.000,- kregen. Ik had het geluk om die prijs te winnen. Dat bracht me in de wereld van de sociale economie. Ik ben onderzoek gaan doen voor Regio Gent, dat was mijn project waarvoor ik het budget kreeg. Het onderzoek ging over de circulaire waardeketen: het verzamelen en verwerken van materialen, de logistiek, opslag, en hoe je in de regio partners kunt vinden die je via die verbindingen kunt inschakelen voor productie.
Ik heb me daar een jaar mee bezig mogen houden en veel geleerd, onder andere dat er meer relevantie is voor HITCH in B2B-projecten. De voordelen – snelle demontage, beperkt transport en opslag, snelle aanpasbaarheid – zijn veel relevanter voor musea, festivals en pop-up winkels dan voor particulieren. Daarom ben ik me meer gaan richten op de B2B-markt.
Daarnaast zag ik de relevantie van verhuur, maar botste ook op logistieke drempels. Toen kwam de vraag van partners: hoe kunnen we het systeem van de lokale hub in Gent uitrollen naar andere steden? We kregen steeds meer projecten in Brussel, Mechelen. Het bleek niet efficiënt om de hele keten vanuit Gent te bedienen. We zijn bijvoorbeeld gaan samenwerken met Leuven, waar al een goede materialenbank is met Wonen en Werken, een sociaal economiebedrijf. Waarom zou alles uit Gent moeten komen? Dat zorgt voor extra kosten en CO2-uitstoot, terwijl lokale partijen dat even goed kunnen.
Dus zijn we gaan onderzoeken hoe we in elke Vlaamse provincie lokale 'HITCH Hubs' kunnen opzetten. Kijken naar reststromen, wie de sociale en economische krachten zijn voor productie, wie opslagruimte heeft. Zo willen we in elk lokaal gebied, wat we een 'HITCH Hub' noemen, kijken hoe we met lokale arbeid en materialen de locatie kunnen bedienen. We onderzoeken ook hoe we hier een rendabel verdienmodel aan kunnen koppelen dat interessant is voor alle betrokkenen en hoe de eindprijs competitief kan blijven als alternatief voor traditionele systemen.
Dit is het bredere onderzoek dat we doen met standaard componenten. Daar hoort ook verspreiding van kennis bij, samenwerkingen met scholen, onderzoek met studenten, stages. Dat hebben we de voorbije maanden gedaan: enkele provincies gekozen en veel gesprekken gevoerd met sociale economiepartners. We kwamen erachter dat dit idealistisch heel mooi is, maar als starter levert het een logistieke en administratieve berg op die niet haalbaar is met onze middelen als je twintig contactpersonen door heel het land hebt.
Daarom zijn we gaan zoeken naar één partij die al die verschillende productiestappen kon bundelen. Zo kwamen we bij Groep Intro terecht. Dat is een zeer boeiende sociale economieorganisatie die over heel Vlaanderen opereert en veel depots en lokale linken heeft. Nu hebben we één aanspreekpunt dat al die stappen kan faciliteren, waardoor wij niet constant met twintig verschillende mensen moeten samenwerken.
Dat is waar we nu staan. We evolueren nu vooral naar meer huren en delen, omdat die service relevanter blijkt. Musea hebben iets zes maanden nodig en willen het daarna niet stockeren. Als een ander museum op dat moment net dezelfde materialen nodig heeft, waarom dan opnieuw aankopen? Wat ik merkte, is dat het inefficiënt is dat materialen lang gestockeerd worden terwijl ze elders nodig zijn. Daarom willen we meer inzetten op huren en delen.
We onderzoeken nu samen met partners en onderzoekers naar een oplossing voor het stockeren van gerecupereerd materiaal. De oplossing bleek standaardisatie en een aanpassing van ons businessmodel en aanbod. Dit heeft geleid tot drie pistes.
De eerste is 'HITCH as a Service'. Hierbij bieden we een totaalpakket op maat van de klant: van ontwerp tot realisatie, inclusief materiaalverzameling, montage en demontage. We onderzoeken nu met Groep Intro hoe zij veel van deze stappen kunnen overnemen, zodat wij ons kunnen richten op coördinatie en ontwerp. Daarvoor werk ik samen met studenten en freelancers. Ik heb mezelf min of meer verplicht om niet meer zelf te ontwerpen, zodat ik kan leren hoe een bedrijf groeit en hoe ik er een verdienmodel aan koppel.
De tweede stap is een 'HITCH Collectie'. Dit zijn producten die al betaald zijn door een klant binnen de 'Service' en waarvan we zien dat ze commercialiseerbaar en standaardiseerbaar zijn, zoals expowanden. We werken nu met vaste, modulaire maten. Alles wat we voor 'Service' projecten doen, bieden we vanaf nu in deze maten aan. Zo kan alles wat we voor de 'Service' doen, daarna ook verkocht worden als 'Hedge Collectie'. Door dezelfde maten te hanteren, kunnen materialen tussen 'Service' en 'Collectie' doorstromen en hebben we minder afval.
Een derde piste is 'HITCH Lab'. Dit is totaal niet commercieel en levert niets op, maar het is innovatie. Het is een speeltuin om samen te werken met andere ontwerpers, studenten, kunstenaars en ingenieurs. We kijken dan hoe we andere verbinders of toepassingen kunnen ontwikkelen waar wij nog niet aan gedacht hebben. Dat is de leukste piste, hoewel ze niets oplevert.
Dus ik denk dat we ons aanbod meer moeten verfijnen. Als een klant iets op maat wil, kan dat, maar dan kost het ook veel meer. We moeten daar strenger in zijn. Dat vind ik ook een uitdaging: hoe blijf je flexibel, maar houd je de logistieke backend haalbaar? Daarom maken we selectielijsten die al onze partners per provincie krijgen, met specificaties voor dikte, kwaliteit, minimale afmetingen. Zo maken we het haalbaarder en kunnen materialen direct verzaagd worden op de juiste afmetingen, zodat we puzzelstukken hebben voor zowel 'Service' als 'Collectie'. Dat is in grote lijnen het idee.
Complimenten. Wat ik enorm interessant vind, is dat je echt een ondernemer bent.
Ik vind dat zelf altijd heel gek om te horen.
Ik zeg het toch omdat ik het positief vind. Ik denk dat het nodig is om impact te creëren. Je kunt goed zijn in technisch ontwikkelen, maar als je niet kunt uitzoomen en naar het grotere geheel kijkt, lukt het niet om echt impact te hebben. Dan blijft het beperkt tot die 'one-off'-markt, of de culturele sector. En ik denk niet dat je je daar eeuwig toe wilt beperken. Dat vind ik belangrijk, en dat heb je geleerd via het traject in Gent. Ik denk dat het ook belangrijk is voor ontwerpers om dieper te zoeken naar wat je met je werk kunt doen en wat het kan betekenen. Niet zomaar een 'collectable' dat weinig relevantie heeft.
Ja, ik ben overtuigd van de noodzaak om maatschappelijke impact te creëren, dat is al twee jaar de focus. Maar ik denk wel dat je daarin moet volhouden. Je komt uit een heel artistieke en culturele bubbel. Soms moet je die wereld durven doorbreken. Anders blijf je binnen dat kleine circuit. Dat is goed om te experimenteren, die fase is belangrijk, maar zo verander je geen structurele dingen. Om door te breken, moet je naar andere mensen stappen.
Dat is een vraag die ik voor jullie heb, want dat is de rol van mijn vader aan mijn zijde. Waar ik de eerste twee jaar alleen maar ruzie over maakte en hem een kapitalist noemde. Ik was daarin zeer idealistisch en naïef. Ik wilde geen geld vragen, groei was een eng woord. Maar door al die jaren met hem te discussiëren, heb ik moeten leren om soms zakelijk te denken. Maar ik vind dat dit heel erg ontbreekt in de opleidingen voor ontwerpers. Niemand weet daar iets van.
Ik vraag me af: als jullie je curriculum vernieuwen, moet die kennis dan niet deel uitmaken van de opleiding? Want het heeft mij twee jaar gekost om te leren dat het niet 'vies' is om geld te verdienen, dat het nodig is om te kunnen investeren, en dat je pas impact kunt maken als je loskomt van subsidies en een levensvatbaar model wordt. Het heeft mij twee jaar dagelijkse confrontatie gekost. Dus ik denk dat als je daar als student vanaf het begin meer mee geconfronteerd wordt...
Ja, daar ben ik het helemaal mee eens. We worstelen daar ook mee. We hebben wel vakken zoals ondernemingszin.
Ja, ik heb daarvan gehoord.
Maar dat blijft nog te veel op het niveau van 'ondernemen als attitude'. Wat op zich belangrijk is als basis. Maar het moet vanuit het perspectief van creatieve mensen benaderd worden. Het gaat erom dat je je soms vies voelt om 'innovatie' in de mond te nemen, of over businessmodellen te praten, omdat je binnen die culturele context zit.
Ja, dat zit er echt ingebakken, dat je dat wilt vermijden. Daarom praten we er niet over. Ik heb dat nog steeds. Gisteren gebruikte ik het woord 'kwartaalcijfers' en dacht onmiddellijk: zeg ik dat nu echt?
Mag ik daarop doorvragen? Je geeft zelf aan dat je, zeker binnen 'Hedge as a Service', veel samenwerkt met onderzoekers, studenten en stagiairs. Hoe breng jij die ondernemersattitude, maar ook de vertaalslag naar het creëren van een duurzaam model, over op die studenten? Je zit in een positie waarin je invloed kunt uitoefenen. Doe je dat bewust?
De manier waarop ik dat doe, is door ze heel sterk te betrekken en open te zijn. Ik zeg bijvoorbeeld: "Ik weet niet wat ik aan het doen ben. Als ik iets nodig heb, moet ik googelen, mensen opbellen. Je moet assertief zijn en je plan trekken. Je moet zelf uitzoeken hoe het werkt. Als jij het niet weet, weet ik het ook niet, dus zoek het op." Ik denk dat dat al een belangrijke mindset is: assertief zijn en je plan leren trekken. Gewoon zelf doen.
En ik denk dat ze heel hard mogen meedenken. Ik ben heel transparant. Bijvoorbeeld: "Er is nu een klant, ik weet niet wat we moeten vragen, hoe gaan we dat samen bekijken?" Dus ik neem ze echt mee in dat denkproces rond financiën en logistiek. Op die manier denk ik dat ze daar zeer subtiel aan meedenken.
Heb je ooit al nagedacht over dit echt industrieel op te schalen? Om bijvoorbeeld met een aluminiumbedrijf een extrusieprofiel te ontwikkelen? Dat kost veel om een matrijs te maken, maar eens je in massaproductie gaat, aan de lopende meter, heb je daar ongetwijfeld aan gedacht?
Dat is wel op de horizon geweest. Dat gaat mijn technische kennis te boven. Maar ik heb een goede collega freelancer die productontwikkeling heeft gestudeerd en die kijkt daarnaar. Momenteel hebben wij een nieuwe producent gevonden die zeer industrieel produceert. Zij maken dat nu voor een derde van de prijs. Dus momenteel zitten we daar redelijk goed mee.
Het is wel de bedoeling om dat ooit te doen, want dat is een van de pistes die we nog zien als verdienmodel om het grootschalig goedkoper te maken en het te verdelen via doe-het-zelfwinkels en het systeembouwbaar te maken. Schaal wordt vaak neoliberaal bekeken, maar je kan het ook democratisch bekijken. Als je ervoor kunt zorgen dat een tool zo schaalbaar wordt dat die heel toegankelijk is, dan wordt die een stuk democratischer. Het idee van schaal en massaproductie is gekaapt door het neoliberalisme, maar in essentie is dat...
(Esther pakt een verbinder)
Zo'n verbinder kost nu €2,5,- per stuk. Je hebt een bovendeel met een onderdeel waar schroefdraad in zit. Om de boutjes te verbergen, wordt er van binnen schroefdraad getapt, waardoor je geen moer nodig hebt en het eenvoudig kunt aandraaien. Het probleem hierbij was dat je verschillende diktes van materialen kon verbinden, maar die moesten parallel zijn. Wat we dan deden, was daar een vultje tussen kleven.
Maar toen zijn we verder gaan zoeken en zijn we bij een sleuf terechtgekomen, zoals dit. Waardoor je je bovendeel kunt verschuiven om verschillende diktes te combineren en meer materialen te recupereren. We hebben hard moeten leren dat dit stuk enorm verzwakt en breekt onder druk. We hebben een project van €5000,- moeten afbreken omdat de verbinders kapot gingen. Dus zijn we nu overgeschakeld naar dit in een millimeter dikker, en dat werkt goed. Dat is de 90 graden verbinder die kan schuiven. Dat is allemaal RVS.
Van daaruit zijn we verder gaan kijken: wat als we meer met standaardproducten gaan werken en niet alles op maat gemaakt moet worden? Door schroefdraad in de kopse kant te tappen, kun je kijken hoe dat een vervanging kan zijn. En dat heeft de deur opengezet naar heel veel mogelijkheden, want dat heeft ervoor gezorgd dat we met palen zijn gaan werken. Dit is een oud raamprofiel van de boekentoren in Gent, dat we cadeau kregen.
Als je ze verticaal gebruikt, kun je grotere constructies bouwen. Maar als je ze horizontaal gebruikt en de profielen tegen elkaar zet, kun je schuifdeurtjes toevoegen. Dat opent deuren; door met een kokerprofiel te werken, kun je op die manier bouwen. Hoe we daar verder mee omgaan, is door ermee te spelen. Als je de verbinding omgekeerd insteekt en aan de kopse kant schroeven uitstapt, of in het vlak stapt, kun je zien dat als je er vier op elkaar stuurt, je een verbinding voor vier elementen in één keer kunt maken. Daardoor kun je bijvoorbeeld tafelpoten of binnenkanten van rekken eenvoudig maken.
Daarna zijn we verder gaan onderzoeken: wat als we drie verbindingen willen maken? Dat kan ook allemaal op een paal. Dat is handig voor het box-in-box-principe: kleine ruimtes creëren. Dan kun je veel wanden aan één paal verbinden. En als je dan weer de verbinder twee keer gebruikt, of zo'n blokje, kun je ook 180 graden verbindingen maken. Met drie elementjes – een verbinder, nog een verbinder en een blokje – kun je door ze anders te verbinden al die verbindingen maken.
Waar we nu aan verder werken – we volgen nog een aantal verbindingen, zoals de 180 graden verbinding zonder paal, voor cleanere verbindingen – is vooral in dit onderzoeksproject het ontwerpen van scharnieren voor de verbindingen. Dit is ontworpen door studenten. Dit komend semester wordt verder uitgewerkt om te kijken wat de relevantie hiervan is en wat producttechnisch interessant is.
We zijn gaan kijken welke van die scharnieren we niet aan de kant kunnen schuiven. We hebben daarnaast ook nog verschillende soorten verbindingen. De vraag is dan altijd: is het relevant dat we hier iets nieuws voor ontwikkelen, voor deuren bijvoorbeeld? Of kunnen we standaard scharnieren gebruiken? Dat vind ik vrij belangrijk. Wat zijn eigenlijk de bouwregels van Hitch? Vroeger dacht ik dat alles met Hitch kon, dat alles demonteerbaar moest zijn. Maar ik ben erachter gekomen dat dat een arrogante houding is. We moeten een soort manifest met bouwregels opstellen.
We zijn tot de conclusie gekomen dat het grote kader – demonteerbaar, herstelbaar – belangrijk is, maar iets zoals een L-profieltje voor een legplank, dat je met houtpasta kunt opvullen, bestaat al jaren. HITCH is te duur om al die dingen te vervangen. Dus eigenlijk moet Hitch een teamspeler zijn en complementair aan standaard beslagdelen waar dat de beste optie is. Dat is waar we naartoe gaan. Vandaar ook de vraag: hoe relevant is zo'n scharnierverbinder? Als je een deurtje wilt toevoegen, is het dan een groot werk om er twee standaard scharnieren aan toe te voegen, zodat dat makkelijk te vervangen is, als je vol plaatmateriaal gebruikt, wat we doen? We hebben veel respect voor het zo groot mogelijk laten van ons standaard plaatmateriaal, om niet overal kleine overschotten te hebben.
Ik begrijp het. Je verhaal is heel duidelijk.
In jouw model dat je uitlegde, de service en collectie enzovoort. Ik begrijp dat je een levensvatbaar businessmodel wilt ontwikkelen rond Hitch. Maar tegelijkertijd is het belang van het lab enorm groot. En ik hoop dat je dat ook zeker blijft doen. Soms is het niet omdat je een experiment doet of een vraag stelt, dat het antwoord onmiddellijk relevant is, zoals met de scharnier. Maar de vraag stellen en het onderzoeken is belangrijk. En het feit dat je dat nu doet met verschillende kennisinstellingen is super waardevol. Het is in dat experiment dat je de antwoorden gaat vinden. Niet alles zal doorstromen naar je collectie of service, maar onderzoek en ontwikkeling kun je niet onmiddellijk valoriseren, maar er zijn wel dingen die je daaruit haalt. Je gaat meer moeten experimenteren en er zullen minder resultaten gevaloriseerd kunnen worden, maar het is wel heel belangrijk.
Ja, dat denk ik ook. Ik ben bereid geld te investeren om bepaalde idealistische doelen te behouden, waar ik geen compromissen op wil sluiten. En een daarvan is dat experimenteren altijd in de top drie activiteiten moet zijn. Het is maatschappelijk relevant. Ik snap ook dat je op een gegeven moment van subsidies af wilt, maar voor dat lab is dat echt wel oké om te blijven doen.
Omdat er continu stappen gezet worden. Dat is ook de reden waarom dat soort dingen bestaan, zeker als er een focus is richting valorisatie. Het probleem zou zijn als dat alleen maar een lab is.
Ja, het is de bedoeling dat de inkomsten uit de service en collectie dit lab kunnen financieren, zelfs als we zonder subsidies vallen. Ik wil niet dat dat lab afhankelijk is van subsidie. Ik wil echt dat dat een integraal deel blijft, dat we kunnen blijven experimenteren, blijven studenten aantrekken. Ik vind het heel belangrijk dat een deel van die mensen ook effectief daarnaartoe kan gaan.
Ik snap dat. Dat is niet altijd makkelijk. Maar slimme connecties maken met andere organisaties, dat zien we allemaal hier. Misschien nog iets anders. Je dacht aan dat manifest, dat idee van...
Jij zou Thomas ook wel kennen, Lomé, 'Open Structures'. Zou je kijken om jouw verbindingen open source te maken?
Wel, ik heb op een gegeven moment een gesprek met hem gehad. Hij heeft ook zo'n evolutie doorgemaakt. Zijn open structure system is ook een eigen systeem. Ik denk dat hij ook begonnen is en geëvolueerd is. Het is ook oké dat er een hybride vorm is en dat het interageert met andere systemen. Wat jullie nu doen. Maar die evolutie is logisch: dat je misschien binnen het systeem denkt en dan dat er verschillende systemen naast elkaar bestaan en dat er niet eentje moet overnemen.
Dat is heel interessant, want ik zit deze week samen met Stijn Dries, een architect die jullie wel kennen. Ook veel bezig met design. En Dylan is ook bezig met zijn eigen... die werkt veel met stellingen. En die is ook een eigen connectiestuk aan het maken voor stellingen. Een heel mooi stuk. En die is bijvoorbeeld ook aan het kijken hoe we daar een plaatje aan kunnen hangen, ontworpen met het idee dat HITCH-verbinders daarop kunnen aanklikken. Dat vind ik prachtig. Als meerdere ontwerpers verbinders ontwerpen om met andere verbinders te kunnen samengaan, dan denk ik dat we naar een bouwsysteem gaan dat veel meer opties toelaat.
Ja. Dus ja, dat is een systeem dat langzaam zal meegroeien met systemen. Dat is een beetje next level, maar wel nice.
Die evolutie lijkt mij heel logisch, dat je daarvan uit vertrekt. Je blijft je continu doorontwikkelen. Dat is enorm waardevol.
Ik denk dat dat ook iets is dat we belangrijk aan het meenemen zijn in onze vernieuwde communicatie. Als we vertellen wie HITCH is, is HITCH niet de tools, maar zijn de tools een systeem om te kunnen doen wat wij doen. Flexibele en verantwoorde inrichtingen maken die aanpasbaar zijn. Omdat we al rekening willen houden met de evolutie: stel dat we binnen vijf jaar op iets nieuws stoten, dat die verbinders niet meer relevant zijn. We willen niet aan die verbinders vasthangen, maar we willen doen wat we doen, en die verbinders zijn een middel. Het is een tool, maar niet het doel.
Exact, ja.
En we zijn niet dit [wijst naar de verbinder]. Dit is een middel om te kunnen doen wat we als ideaal hebben.
Decentralisatie, hoe kijk je daarnaar? Wat is het belang ervan?
De dingen die ik daarnet al zei. Transport vermijden, lokale werkgelegenheid stimuleren, niet alles moet van Gent komen. Er zijn op andere plekken ook waardevolle dingen. Ik denk ook die lokale connecties daar samenbrengen. Bijvoorbeeld als we daar met de materialenbanken werken, zoals Keileuken. Zij kennen hun lokale netwerk heel goed. Zij weten: dit zijn de sociale economie mensen, dit zijn de keukenbouwers die dit wegnemen.
Als wij van bovenaf zouden komen, moesten we overal zoeken. Maar zij kennen ook de afnemers en de scholen en de projecten en de klanten die daar zitten. Daardoor kun je in die lokale keten infiltreren en beroep doen op wat zij daar al jaren opbouwen. Je hoeft niet van bovenaf te kijken hoe je je klant gaat zoeken. Door iets eenvoudigs zoals die tools aan te leren en te laten gebruiken, hoe je ermee bouwt, hoe dat productiesysteem werkt, heb je een handig middel om wat je nu al doet op modulaire wijze te doen.
Heel zalig.
Dus als je een nieuw ecosysteem gaat opbouwen, wil je inpikken op hun bestaan en kijken hoe het ecosysteem dat er al is, verbreed kan worden naar meer materiaal opnemen, meer met sociale economie. En die wet is er ook wel, want in het klimaat merk je dat. Ik merk dat aan al mijn klanten. Iedereen wil circulair zijn, iedereen wil sociaal zijn, iedereen wil daarover communiceren. Er is wel een vraag om betrokken te worden in dat verhaal.
En zie je... want dat is bijna een soort van consultancy. Dat hoort niet aan uitdagingen. Maar het zou wel kunnen. Het zou wel kunnen, en dit is een bewijs. Kun je jezelf ooit als consultant zien?
Ja, ik weet niet of dat een kwartaal is, maar het wordt wel allemaal...
Maar, zou het ook kunnen, binnen een ruimere dienstverlening van HITCH, misschien een alternatief aanbieden? In essentie gaat het dan over andere bedrijven en organisaties helpen om op die manier aan de slag te gaan. En de waarde, duurzaamheid op circulariteit en sociaal, om die op een authentieke manier te integreren. Zodat het niet een sticker is die je erop plakt.
Dat ervaar ik enorm. Er zijn veel bedrijven en organisaties die dat erkennen, maar die weten niet hoe ze dat moeten aanpakken. En die zouden enorm gebaat zijn met advies en ondersteuning van iemand als jij. Dan vraag ik me af, is dat misschien ook... iedereen op zijn eilandje, wie ben ik om al advies te gaan geven? Ik denk dat het binnen een paar jaar kan, maar ik zou me nu niet comfortabel voelen om tegen een van de grootste fabrikanten te zeggen... ik ben nu pas aan het leren wat cashflowplanning is, wat logistiek inhoudt.
Je hoeft niet alles alleen te doen, hè?
Nee, dat is waar. En... In de toekomst is er wel iets aan het gebeuren. Ik weet dat je er al bent. Maar ik denk dat je niet moet... vanuit mijn ervaring, en die is beperkt, heel veel bedrijven en organisaties focussen op hun eigen zaak, logisch. Maar niet zozeer op hoe ze verbindingen kunnen leggen naar andere organisaties of systemen. En als jouw expertise juist die verbinding is, dan is dat precies de 'gap' waar zij geen expertise hebben. Zij zijn de expert op hun bedrijf. En je moet niet meer expertise hebben dan een bedrijf. Maar het opent de deur naar samenwerkingen.
Dat is altijd de eerste zin van een presentatie: Het is een verbindende voor materiaal en organisatie. Goeie pitch.
Wat zou voor jou echt het droomscenario zijn? Waar je naartoe zou willen evolueren?
Dat is een grote vraag.
Ik denk naar materiaalgebruik toe: de grote utopie om 100% met traceerbaar recuperatiemateriaal te kunnen werken. Dat je heel duidelijk weet waar het materiaal vandaan komt, hoe oud het is, enz. Maar vooral ook het kunnen gebruiken van enkel gerecupereerd materiaal als grondstof. Dat is iets dat ik lang als ideaal had, maar nu de projecten groter worden, geeft het mij stress en lijden projecten kwalitatief onder dat idee. Omdat we vaak niet in de benodigde oplages materialen van de juiste grootte kunnen vinden. We vinden eerder kleine reststromen van 60 op 60. Een toekomstdroom is om in onze collectie ook in omgekeerde richting te ontwerpen. Niet: we ontwerpen een stoel en hebben die afmeting nodig. Nee, we zien dat heel moeilijk is als we met grote dingen werken.
We zijn bijvoorbeeld prikkelarme boxen aan het ontwikkelen voor festivals, die snel safespaces kunnen worden. Dat is moeilijk om daar grote, uniforme materialen voor te vinden. Terwijl dat zinvol is. Als ik hoor hoe een keukenbouwer soms een hele camion wegsmijt omdat er een kleurfout in zit. Hoe kunnen we die overstock meer meenemen en hoe kan alles een bestel zijn? Momenteel is dat zeer duur logistiek: de zoektocht, het bewerken, upcyclen, stockeren, standaardiseren. Ik heb dat moeilijk mee gehad. Ik heb het even moeten loslaten en bestel nu, bij een verantwoorde leverancier, als het nodig is, nieuw materiaal. Ik sus mezelf met het feit dat dat materiaal op zo'n afmeting is dat het constant gebruikt kan worden en dat het een component is om een lang leven te hebben. Maar in mijn ideale wereld is die component van een lang leven ook een gerecupereerd component vanaf de start.
Dat is iets wat ik eigenlijk nog een schep bovenop wil doen.
Dat is wat jullie hier ook doen met die raamprofielen. Dit vind ik echt indrukwekkend. Omdat zelfs op de verbinding, waarvan ik zou zeggen: het is 100% legitiem om te zeggen dat is mijn eigen ontwikkeling met nieuw materiaal. Maar toch, je hebt hier iets gevonden waar je een gigantische reststroom, aluminium, restprofielen van raamprofielen, structureel mee kunt ontwikkelen. Dat vind ik echt leuk.
Ik ook. En ik denk dat je ook naar ontwerp veel opties biedt. Schuifdeuren, dit en dat, kun je toevoegen. Dat is heel interessant.
We deden particuliere dingen, voor restaurants, kunstenaars. En dat was niet haalbaar, omdat je er geen duidelijke structuur in kunt brengen. Maar ik word op de vingers getikt als ik het niet doe. We hebben een collectie, gericht op die sector, met dit en dit afgewerkt. En in onze service doen we dit en dit. En als iemand vraagt om zijn hele livinginrichting te doen, moet ik zeven keer nadenken of dat nu toepasbaar is. Maar wat mij enorm geholpen heeft, is om te focussen op de sector.
Ja, want vanaf daarin kun je zo breed gaan.
Ja, tuurlijk. Maar, wat ik dit bijvoorbeeld... misschien klik ik op Instagram en ik zie, wat voor mij een logische vervolgstap is, is die keukenbouwsector. Om daar iets binnen te gaan. Ik snap dat het een grote markt is, maar je kunt er zo'n groot verschil in maken. En ja, als je het ziet met die schuiven... In de eerste keuken die we hebben gemaakt, is die volledig gemonteerd. Een beetje naar het idee dat we met huurwonen mensen een keuken kunnen meegeven voor een aantal jaar. Het idee is dat je een meeneembare keuken kunt hebben, ook voor werkplekken, klaslokalen, noem maar op.
Conclusie
Het interview met Esther Laga illustreert hoe HITCH een unieke positie inneemt op het snijvlak van design, sociale economie en circulariteit. Vanuit een experimentele achtergrond heeft Esther een systeem ontwikkeld dat verder gaat dan een enkel product, met een duidelijke focus op service, modulariteit en lokale, verantwoorde productie via 'HITCH Hubs'. De ambitie om ondernemerschap te integreren met idealisme is een centrale uitdaging en drijfveer, essentieel geacht voor het realiseren van structurele maatschappelijke impact buiten de traditionele artistieke circuits. Met plannen voor standaardisatie, voortdurende innovatie via het 'HITCH Lab' en samenwerkingen met andere systemen, positioneert Hedge zich als een veelbelovend model voor circulair bouwen en organiseren in de toekomst.
Website ontwikkeld met steun van VLAIO in het kader van Living Lab TransFormMaker